Les 1 Inleiding

Goed luisteren is de kern van goed coachen. Om goed te kunnen luisteren is het zaak dat jij als coach beschikt over voldoende innerlijke rust. Want alleen dan ben je in staat om naar de ander te luisteren en niet naar de gedachten, meningen of oordelen in jezelf.

Deze innerlijke rust vertaalt zich als vanzelf in een open houding naar de cliënt toe. Dit wordt versterkt door continu oogcontact te houden met jouw cliënt. En door een rustige lichaamshouding (‘achterover zitten’) waarmee je zowel fysiek als energetisch aangeeft dat de ruimte er volledig is voor de ander.

Natuurlijk luisteren we heel goed naar wat de cliënt inhoudelijk zegt. Daarnaast is het minstens zo belangrijk te letten op de lichaamstaal van de cliënt. Dit noemen we ook wel de ‘cadeautjes’ die de cliënt geeft, omdat ze er ‘gratis’ bijkomen en zoveel vertellen over de gemoedstoestand van de cliënt en wat hij/zij nu eigenlijk écht wil zeggen.

Cadeautjes zijn o.a. spreektoon, spreekvolume, intonatie, spreektempo. En ook zuchten, glimlachen, kuchen, wegkijken in de ruimte of wegkijken naar buiten, naar de grond kijken, plotselinge verandering in lichaamshouding, armgebaren, beenbewegingen, mimiek en gezichtsexpressie.

Een voorbeeld

We kennen allemaal wel de zgn. ‘gesloten houding’: iemand die met zijn armen over elkaar tegenover je zit. De armen liggen over elkaar heen en beschermen zo het kwetsbare hart en de buik. Zowel het hart als de buik zijn gevoelscentra.

Wat de cliënt op dat moment onbewust aangeeft is: ‘dit is gevoelig, ik vind het eng/pijnlijk om hierover te spreken, ik houd dit nog even voor mijzelf’.

Voor jou als coach belangrijke signalen om op te pikken. Let hierbij op dat het interpreteren van lichaamstaal (pijnlijk, gevoelig etc.)  behoorlijk subjectief is. Je kunt er met jouw interpretatie ook behoorlijk naast zitten. In ons voorbeeld kan de cliënt de armen over elkaar doen omdat hij/zij het koud heeft…

Wil je dit soort situaties vermijden, laat de interpretatie dan achterwege en stel er een vraag over zoals hierna bij de interventie van het ‘cadeautje’ wordt beschreven.

Een ander voorbeeld

Tijdens een gesprek zegt de cliënt: “Ja, het is verschrikkelijk en duurt al veel te lang maar het is nu eenmaal zo.” Tegelijkertijd lacht de cliënt. Dat zijn tegengestelde uitingen (“het is verschrikkelijk” vs. lachen).

Op zo’n moment is het goed om dit niet alleen waar te nemen maar ook gelijk te benoemen. Ter verduidelijking voor jezelf maar ook om de cliënt bewust te maken van zijn/haar (tegengesteld) gedrag. En ook dit is weer een kans om door te vragen naar de emoties die verbonden zijn met het onderwerp.

De interventie bij een cadeautje kent de volgende stappen:

  1. Waarnemen; je hoort, ziet, voelt het gedrag van de cliënt (bijvoorbeeld lachen)

  2. Je benoemt het gedrag (“ik zie dat je erbij lacht.”)

  3. Je stelt er een ‘open vraag’ bij (“Hoe komt het dat je erbij lacht, terwijl je zegt dat je het verschrikkelijk vindt?”)

  4. Je bent stil en wacht het antwoord af.

Veel beginnende coaches zijn bang dat ze informatie die de cliënt tijdens het gesprek geeft, vergeten. Het risico dat je als coach iets vergeet wordt versterkt omdat wij tijdens het coachgesprek niets opschrijven. Onthoud daarom het volgende: het is onmogelijk om alles wat de cliënt vertelt, te onthouden. Wij zijn immers geen rondlopende databank of voicerecorder. Gelukkig hoef je ook niet alles te onthouden. Als je goed luistert, probeer dan de grote lijnen van het verhaal eruit te filteren. Na het gesprek schrijf je deze grote lijnen op in je aantekeningenmap zodat je deze niet vergeet. Ben je toch bang dat je wat vergeet of hebt gemist, onthoud dan de volgende coachingswet van het holistisch coachen:

“Alles wat aandacht nodig heeft, komt altijd boven”

Het fijne van deze wetmatigheid is, dat als je op een bepaald moment geen aandacht hebt geschonken aan een onderwerp (omdat het je is ontgaan of omdat je het bent vergeten) ditzelfde onderwerp gegarandeerd nog een keer langs komt. Vaak zelfs binnen hetzelfde gesprek. Waarom? Omdat het aandacht nodig heeft! Als het belangrijk genoeg is voor de cliënt zal hij/zij het nog een keer inbrengen of in een andere vorm terug laten komen. Er is in coaching dus altijd een herkansing. Probeer het maar eens en leer erop te vertrouwen dat het zo werkt.